سیلانت‌های دندانی برای دندان‌ها: هدف، انواع، فرایند و مزایا

مسواک‌زدن و نخ دندان کشیدن بهترین راه‌ها برای جلوگیری از پوسیدگی دندان هستند، اما تمیزکردن تمام گوشه و کنار دندان‌ها – به‌خصوص دندان‌های عقبی که برای جویدن استفاده می‌شوند (دندان‌های آسیاب) – همیشه آسان نیست. دندان‌های آسیاب ناهموار و ناهموار هستند و مکان مورد علاقه‌ای برای پنهان شدن بقایای غذا و باکتری‌های ایجادکننده پوسیدگی می‌باشند.

بااین‌حال، یک شبکه ایمنی دیگر برای کمک به تمیز نگه‌داشتن این دندان‌ها وجود دارد. به آن سیلانت می‌گویند و یک پوشش نازک و محافظ (ساخته شده از پلاستیک یا سایر مواد دندانپزشکی) است که به سطح جونده دندان‌های عقب شما می‌چسبد. آنها جایگزین مسواک‌زدن و نخ دندان کشیدن نیستند، اما می‌توانند از تشکیل حفره‌ها جلوگیری کنند و حتی ممکن است از تبدیل‌شدن مراحل اولیه پوسیدگی به یک حفره کامل جلوگیری کنند.

بر اساس یک بررسی سیستماتیک، هیئت تدوین دستورالعملی که در سال ۲۰۱۶ توسط شورای امور علمی ADA و آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا (AAPD) تشکیل شد، به توصیه‌های بالینی مبتنی بر شواهد زیر برای استفاده از سیلانت‌های پیت و فیشور روی سطوح اکلوزال دندان‌های آسیای شیری و دائمی در کودکان و نوجوانان رسید:

1. موثر بودن سیلانت‌ها: سیلانت‌ها در مقایسه با عدم استفاده از آن‌ها یا استفاده از وارنیش‌های فلوراید، در پیشگیری و توقف ضایعات پوسیدگی اکلوزال پیت و فیشور دندان‌های آسیاب شیری و دائمی مؤثر هستند.
2. کاهش پیشرفت ضایعات: سیلانت‌ها می‌توانند پیشرفت ضایعات پوسیدگی اکلوزال بدون حفره (که به‌عنوان ضایعات اولیه نیز شناخته می‌شوند) در دندانی که سیلانت روی آن قرار گرفته است را به حداقل برسانند.

ممکن است سؤالات زیادی در مورد سیلانت‌ها داشته باشید و ما در مطب دندانپزشکی زیبایی دکتر سپیده کاظمی زاده در اصفهان، پاسخ‌هایی برای شما داریم. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد، ادامه مطلب را بخوانید.

سیلانت‌های دندانی چیستند؟

سیلانت‌های دندانی، پوشش‌های نازک و محافظی هستند که روی سطوح جونده دندان‌های عقب (مولر و پرمولر) اعمال می‌شوند. این دندان‌ها دارای شیارها و حفره‌هایی در ساختار خود هستند که نواحی مستعد تشکیل حفره در آنها می‌باشند. سیلانت‌های محافظ با پوشاندن چنین ساختارهایی، خطر پوسیدگی دندان را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهند. این ماده را می‌توان هم برای دندان‌های شیری (شیری) و هم برای دندان‌های دائمی استفاده کرد.  سیلانت‌های دندانی، مانند درمان‌های فلوراید، روش‌های پیشگیرانه‌ای هستند. درحالی‌که فلوراید روی مینای همه دندان‌ها اعمال می‌شود، سیلانت‌ها به طور خاص برای دندان‌های مولر و پرمولر طراحی شده‌اند.

راهکارهایی برای حفظ سلامت دهان و دندان

هدف از سیلانت دندان چیست؟

این سیلانت‌های دندانی به‌عنوان یک مانع عمل می‌کنند و از ورود ذرات غذای شیرین، پلاک و باکتری‌های مضر به شیارها و شکاف‌های دندان جلوگیری می‌کنند، که حتی با مسواک‌زدن منظم نیز تمیزکردن آنها دشوار است.  وقتی دندانپزشک شما سیلانت دندانی را روی دندان‌های خلفی شما اعمال می‌کند، به محافظت از دندان‌های شما در برابر پوسیدگی کمک می‌کند. پس از اعمال آن، یک‌لایه محافظ ایجاد می‌شود که از تجمع هرگونه بقایای غذایی یا باکتری جلوگیری می‌کند. از آنجایی که ذرات غذای باقی مانده، پلاک و باکتری‌های ایجاد کننده پوسیدگی نمی‌توانند وارد این فضاهای کوچک شوند، حفظ سلامت دهان و دندان برای مدت طولانی برای شما آسان‌تر می‌شود.

سیلانت‌های دندانی از چه موادی تشکیل شده‌اند؟

انواع سیلانت‌ها

سیلانت‌های دندانی سیستم‌هایی هستند که بر روی سطوح اکلوزال دندان‌ها اعمال می‌شوند تا به حفره‌ها و شکاف‌های آناتومیک نفوذ کرده و یک مانع فیزیکی روی سطح دندان ایجاد کنند. این مواد را می‌توان بر اساس نوع واکنشی که هنگام سفت‌شدن در دهان رخ می‌دهد، به دو دسته اصلی تقسیم کرد:

1. گلاس آینومرها: این مواد هنگام سفت‌شدن تحت یک واکنش اسید-باز قرار می‌گیرند.
2. رزین‌های کامپوزیت: این مواد از طریق یک واکنش پلیمریزاسیون که معمولاً با استفاده از نور سخت‌کننده آغاز می‌شود، سفت می‌شوند.

علاوه بر این، گلاس آینومرهای اصلاح‌شده با رزین و رزین‌های اصلاح‌شده با پلی‌اسید نیز وجود دارند که با ترکیبی از این دو واکنش سفت می‌شوند. این ترکیب منجر به تولید سیلانت‌هایی با ویژگی‌های متفاوت می‌شود که در دامنه‌ای از گلاس آینومرهای سنتی تا رزین‌های کامپوزیت قرار می‌گیرند.

انواع سیلانت‌ها

نوع سیلانت	ویژگی‌ها
آینومر شیشه‌ای (واکنش اسید و باز)	– پیوند قوی اسید-باز (فقط به یک نرم‌کننده نیاز دارد) – جمع‌شدگی کمتر در هنگام گیرش – آزادسازی فلوراید بالا – انبساط حرارتی کم – استحکام کششی کم – حساسیت بالا به خشک شدن
گلاس آینومرهای اصلاح‌شده با رزین	– سفت‌تر – بدون نیاز به باندینگ اسید-باز (نیاز به باندینگ رزین-عاج دارد) – انقباض بیشتر در هنگام سفت‌شدن – آزادسازی کمتر فلوراید – انبساط کمتر (پس از غوطه‌وری در آب) – استحکام کششی بالاتر – حساسیت کم به خشک شدن
رزین کامپوزیت (پلیمریزاسیون)	ویژگی‌های خاص خود را دارد

سیلانت‌ها معمولاً به‌صورت مایع روی دندان قرار می‌گیرند و سپس به‌صورت شیمیایی یا با فعال‌سازی نوری سفت می‌شوند. برای آماده‌سازی دندان جهت اتصال با سیستم سیلانت، ابتدا سطح دندان با یک اسید اچینگ درمان می‌شود تا خیس شدن دندان با سیلانت مایع افزایش یابد و احتباس مکانیکی سیلانت بهینه شود. همچنین، سیلانت‌ها باید ویسکوزیته کافی پایین داشته باشند تا بتوانند به‌راحتی در حفره‌ها و شیارهای سطح دندان جریان یابند.

انواع روکش‌های دندانی وکاربرد آنها

سیلانت‌های دندانی چگونه اعمال می‌شوند؟

در ادامه توضیح مفصلی از مراحل فرایند استفاده از سیلانت برای سیلانت‌های دندانی مبتنی بر رزین ارائه شده است. صرف نظر از اینکه چه نوع ماده سیلانتی برای استفاده در یک برنامه سیلانت دندانی انتخاب می‌شود، پیروی از دستورالعمل‌های سازنده در مورد نحوه قرارگیری و پلیمریزاسیون ماده سیلانت مهم است.

مرحله ۱: آماده‌سازی دندان

تولیدکنندگان مواد سیلانت دندان توصیه می‌کنند که سطوح دندان قبل از اچینگ اسیدی تمیز شوند. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که میزان ماندگاری سیلانت برای دندان‌های تمیز شده با مسواک حداقل به‌اندازه دندان‌های تمیز شده با هندپیس است.

مرحله ۲: جداسازی دندان

کنترل مؤثر بزاق در حین استفاده از سیلانت دندانی می‌تواند با قراردادن فرد در موقعیتی مناسب که دندان‌های مورد نظر قابل مشاهده و در دسترس باشند، به دست آید. در صورتی که از مواد سیلانت دندانی مبتنی بر رزین استفاده می‌شود، جداسازی دقیق سطوح دندان برای جلوگیری از آلودگی بزاق، مرحله‌ای حیاتی در فرایند سیلانت است. استفاده از رابردم، روشی ایده‌آل برای جداسازی دندان‌ها در حین قراردادن سیلانت به شمار می‌رود، اما این روش همیشه برای کودکان خردسال مناسب یا ممکن نیست. در این موارد، گزینه‌های جایگزین شامل رول‌های پنبه‌ای، پدهای خشک مخصوص زمین، کیت‌های خشک مخصوص زمین و ایزولاسیون تک دندان هستند.

هرگونه آلودگی بزاقی پس از اچینگ اسیدی می‌تواند منجر به تضعیف پیوند بین سیلانت و مینای دندان و کاهش ماندگاری آن شود. تیم‌های سیلانت که به‌طور مؤثر نیمی از دهان را در یک زمان ایزوله می‌کنند، می‌توانند با کاهش زمان استفاده از سیلانت، کارایی را افزایش دهند.

برای دستیابی به ایزولاسیون مناسب، مراحل زیر را دنبال کنید:

• سر را طوری قرار دهید که چانه‌ فرد بالا باشد و از دندان‌هایی که قرار است روکش شوند، دور باشد.
• رول‌های پنبه‌ای را به‌صورت باکالی و لینگوالی روی دندان‌های فک پایین که قرار است سیلانت شوند، قرار دهید. نگهدارنده‌های رول پنبه‌ای می‌توانند به تیم سیلانت کمک کنند تا نیمی از دهان را به جای یک ربع ایزوله کنند.
• یک محافظ زاویه‌دار خشک باکالی را روی دهانه‌های مجرای پاروتید در مقابل دندان‌های آسیای اول دائمی فک بالا قرار دهید.
• یک محافظ زاویه‌دار خشک را با زاویه قائمه خم کنید و آن را بین زبان و رول پنبه‌ای لینگوال قرار دهید و به آرامی آن را در جای خود نگه دارید تا زبان کودک جدا شود.
• اگر بزاق دهان اشباع شد، موانع مرطوب را با موانع خشک تعویض کنید یا موانع خشک را روی موانع مرطوب قرار دهید تا بتوانند بزاق اضافی را جذب کنند.
• پس از قراردادن رول‌های پنبه‌ای و محافظ‌ها، دندان‌ها باید کاملاً خشک شوند.

مرحله 3: اچینگ اسیدی

• سطح دندان را با یک ماده اسیدی اچ کنید. اچ کننده مایع یا ژلی قابل قبول است.
• اچانت را طوری اعمال کنید که حداقل ۱۵ تا ۲۰ ثانیه با هر دندان در تماس باشد. اچانت را حداقل ۲ میلی‌متر بالاتر از شیب کاسپ‌ها، فراتر از حاشیه‌های پیش‌بینی‌شده سیلانت دندان، امتداد دهید. در صورت عدم تماس با لثه، شیارهای باکال و لینگوال را نیز در نظر بگیرید.
• از تماس ماده‌ی اچ‌کننده با پوست یا بافت نرم خودداری کنید. در صورت تماس تصادفی، پوست یا بافت را فوراً با آب بشویید. (برای اطلاعات بیشتر در مورد جلوگیری از آسیب، بهبخش پیشگیری از آسیب مراجعه کنید. )
• اگر دندانی به طور جزئی رویش یافته و شیارهایی دارد که به دلیل پوشیده بودن قسمتی از آنها با بافت، قابل دسترسی نیستند، کادر درمان باید دندان را با ماده سیلانت GIC سیل کنند که نیازی به سطح کاملاً خشک برای قراردادن سیلانت ندارد.

مرحله 4: شستشو و خشک‌کردن

• تمام مواد اچ شده را از روی سطوح دندان به مدت حداقل ۱۰ تا ۱۵ ثانیه با آب کاملاً بشویید و از دستگاه تخلیه دهان با حجم بالا برای خشک نگه‌داشتن دندان‌ها استفاده کنید. رول‌های پنبه‌ای مرطوب را با رول‌های پنبه‌ای خشک عوض کنید به طوری که سطوح اچ شده با بزاق آلوده نشوند، یا رول‌های پنبه‌ای خشک و/یا محافظ‌های زاویه‌دار خشک را روی رول‌های مرطوب قرار دهید که ابتدا باید ساکشن شوند تا بزاق اضافی از بین برود. بسیار مهم است که در این مرحله بزاق با سطوح آماده شده دندان تماس پیدا نکند.
• سرنگ هوا/آب را با دمیدن هوا روی دستکش یا آینه بررسی کنید. اگر قطرات کوچک دیده می‌شوند، طوری تنظیم کنید که فقط هوا خارج شود. دندان‌ها را خشک کنید تا مینای حکاکی شده، یخ‌زده یا گچی به نظر برسد. اگر دندان‌ها ظاهری یخ‌زده یا گچی به خود نگرفتند یا در هر زمانی با بزاق آلوده شدند، دستورالعمل‌های سازنده را برای دوباره حکاکی کردن، شستشو و خشک‌کردن دنبال کنید.

  جرم گیری دندان: هر آنچه که باید بدانید!

مرحله 5: استفاده از درزگیر

• از آنجایی که مراحل استفاده بسته به نوع محصول سیلانت دندانی انتخاب شده متفاوت خواهد بود، پیروی از دستورالعمل‌های سازنده برای مخلوط کردن مواد سیلانت و اعمال سیلانت روی سطح دندان بسیار مهم است.
• برای جلوگیری از ایجاد حباب هوا، درزگیر را با دقت از یک سر شکاف به سر دیگر آن بریزید. اگر حباب هوا تشکیل شد، قبل از خشک شدن کامل، آن را با نوک سوند استریل شده، ابزار اپلیکاتور یا میکروبراش خارج کنید.
• بیش از حد یا کمتر از حد لازم پر نکنید و لبه‌های حاشیه‌ای را با مواد درزگیر نپوشانید.
• اگر قرار است بیش از یک دندان در یک ربع دهان سیلنت شود، ابتدا باید خلفی‌ترین دندان درمان شود، زیرا حفظ خشکی در قسمت عقب دهان دشوارتر است.

مرحله 6: عمل آوری

• برای سیلانت‌های خودپلیمریزه، طبق دستورالعمل سازنده، زمان کافی برای خشک شدن سیلانت‌های دندانی در نظر بگیرید. دمای ماده سیلانت استفاده نشده در محفظه پلاستیکی که اجزا در آن مخلوط شده‌اند، نشان‌دهنده پلیمریزاسیون سیلانت خواهد بود. سیلانت در طول واکنش پلیمریزاسیون گرم می‌شود. پس از خنک شدن سیلانت، کارکنان بالینی باید بتوانند سیلانت سفت شده را از محفظه مخلوط خارج کنند، که نشان می‌دهد فرایند پلیمریزاسیون کامل شده است. سیلانت روی دندان نیز باید تا آن زمان سفت شده باشد.
• برای سیلانت‌های نوری، نوک نوری را تا حد امکان نزدیک به سطح دندان نگه دارید، بدون اینکه با ماده سیلانت تماس پیدا کند.
• دستورالعمل‌های سازنده را برای زمان عمل‌آوری دنبال کنید (توصیه‌های سازنده را به‌عنوان حداقل زمان قابل قبول برای عمل‌آوری در نظر بگیرید).
• اگر از سیلانت لایت کیور استفاده می‌شود، با بررسی حداقل ماهانه‌ی خروجی و شدت نور با استفاده از دستگاه اندازه‌گیری مخصوص، از حفظ طول موج و شدت مناسب برای هر نوع نور کیور (طبق دستورالعمل سازنده) اطمینان حاصل کنید. نورها را می‌توان توسط یک تأمین‌کننده‌ی محصولات دندانپزشکی بررسی و در صورت نیاز تعمیر کرد. دستگاه‌های اندازه‌گیری نور از طریق شرکت‌های تأمین تجهیزات دندانپزشکی قابل خریداری هستند.

مرحله 7: پرداخت نهایی سطح

بلافاصله پس از قراردادن سیلانت دندان، درحالی‌که دندان‌ها هنوز ایزوله هستند، سیلانت‌های دندان را از نظر موارد زیر بررسی کنید:

• از پوشش کامل اطمینان حاصل کنید. دندان را بررسی کنید تا مطمئن شوید که تمام پیت‌ها و فیشورهای احتمالی آب‌بندی شده‌اند. اگر پوشش ناقص مشاهده شد، ماده سیلانت بیشتری اضافه کنید تا پوشش کامل شود.
• حباب‌ها یا حفره‌ها را بررسی کنید. اضافه‌کردن مواد سیلانت فقط در موارد بعیدی که حفره یا حباب مینای دندان را نمایان کند، ضروری است. بااین‌حال، در مواردی که حفره در پایه خود دارای مواد سیلانت باشد، کارکنان بالینی اغلب تصمیم به اضافه‌کردن مواد سیلانت می‌گیرند.

اگر نیاز به افزودن مواد اضافی باشد و اگر آلودگی بزاقی رخ نداده باشد، ماده سیلانت بیشتری اضافه کنید و خشک کنید. اگر دندان با بزاق آلوده شده است، ناحیه را حداقل به مدت 10 ثانیه دوباره اچ کنید، بشویید، خشک کنید، ماده سیلانت بیشتری اضافه کنید و خشک کنید.

مرحله 8: پرداخت نهایی سطح

• برای از بین بردن لایه‌ای که اکسیژن به آن نرسیده و کاهش احتمال باقی ماندن مونومر پلیمریزه نشده روی دندان، قبل از اینکه فرد دهان خود را کاملاً با آب بشوید، سطح دندان را با یک رول پنبه یا اپلیکاتور پنبه‌ای پاک کنید.

سیلانت‌های دندانی چه مدت دوام می‌آورند؟

سیلانت‌های دندانی معمولاً بین ۳ تا ۵ سال دوام می‌آورند، اگرچه همه چیز به نوع ماده‌ای که استفاده شده و مراقبتی که بیمار انجام می‌دهد بستگی دارد.

دوام کامپوزیت دندان: یک مطالعه عمیق

لازم به ذکر است که سیلانت‌های دندانی موقتی هستند، زیرا در صورت نیاز ساییده می‌شوند و باید تعویض شوند. این ساییدگی می‌تواند به دلیل عوامل مختلفی مانند بهداشت دهان و دندان، نوع رژیم غذایی، قدرت جویدن و موارد دیگر باشد.

لومینیرز دندان | هر آنچه باید بدانید!

بنابراین، لازم است که مسواک‌زدن دهان و دندان (دو یا در صورت امکان سه بار در روز) به‌خوبی انجام شود، از نخ دندان استفاده شود و از مصرف مکرر قندهای تصفیه شده که چسبنده هستند و خیلی سریع منجر به تشکیل پوسیدگی می‌شوند، خودداری شود.

لمینت های دندان چقدر دوام دارند؟

مزایای استفاده از فیشور سیلانت دندان

۱. سیلانت‌ها از تجمع پلاک جلوگیری می‌کنند

توانایی این پوشش صاف در محافظت از مینای دندان شما در طول روز و شب یکی از مزایای اصلی آن است.

روی سطح جونده دندان‌ها شیارها و فرورفتگی‌های زیادی وجود دارد که می‌توانند با غذا مسدود شوند.

خطر ایجاد پوسیدگی دندان به دلیل دشواری تمیزکردن یا نخ دندان کشیدن در این نواحی، به‌ویژه دندان‌های آسیای عقب، افزایش می‌یابد.

احتمال گیرافتادن غذا، باکتری و پلاک در دندان‌های شما با استفاده از سیلانت‌های دندانی که به طور مؤثر این شیارها و فرورفتگی‌ها را می‌پوشانند، کاهش می‌یابد.

این امر به جلوگیری از مشکلات جدی‌تر سلامت دهان و دندان مانند پوسیدگی دندان یا نیاز به عصب‌کشی کمک می‌کند.

مزایا روکش موقت دندان

۲. سیلانت‌های دندانی بدون درد هستند

سیلانت‌های دندانی برخلاف سایر روش‌های دندانپزشکی، به‌سرعت، به‌راحتی و تقریباً بدون درد اعمال می‌شوند.

دندانپزشک شما قبل از استفاده از یک مسواک مخصوص برای مالیدن رزین مایع روی سطح جونده، سطح دندان شما را صیقل می‌دهد.

پس از سفت‌شدن رزین، می‌توان دندان را با استفاده از منبع نور تمیز کرد.

در طول یا بعد از درمان نباید هیچ درد یا ناراحتی وجود داشته باشد، بنابراین می‌توانید بلافاصله به فعالیت‌های روزمره خود بازگردید.

۳. اقدام پیشگیرانه عالی برای کودکان

پوسیدگی و کرم‌خوردگی دندان در کودکان خردسال بسیار شایع است. به همین دلیل است که انتخاب سیلانت دندان گزینه بسیار خوبی است که والدین می‌توانند برای اضافه‌کردن یک‌لایه محافظ اضافی به دندان‌های فرزندان خود انتخاب کنند.

برای محافظت از فرزندتان در برابر پوسیدگی و سایر مشکلات بهداشت دهان و دندان در آسیب‌پذیرترین سال‌های زندگی‌اش، به‌محض رویش دندان‌های دائمی، از سیلانت دندان استفاده کنید.

دندانپزشکی زیبایی کودکان و نوجوانان

۴. درزگیرها تا ۱۰ سال دوام می‌آورند

این واقعیت که سیلانت‌های دندانی می‌توانند پنج تا ده سال دوام بیاورند، یکی دیگر از مزایای فوق‌العاده آنهاست. این خبر برای بچه‌ها عالی است.

هرچه تعداد دفعات مراجعه کودکان به دندانپزشک کمتر باشد، بهتر است، زیرا اکثر آنها از این تجربه خوششان نمی‌آید. با خیال راحت می‌توانید مطمئن باشید که دندان‌های آنها پس از استفاده از سیلانت‌های دندانی، برای مدت طولانی محافظت می‌شوند.

مزایای باندینگ دندان

دندانپزشک شما وضعیت سیلانت‌های دندانی شما را بررسی می‌کند و به شما یا فرزندتان توصیه می‌کند که آیا هر بار که شما یا فرزندتان آنها را می‌بینید، که باید هر شش ماه یکبار باشد، نیاز به ترمیم دارند یا خیر.

سیلانت‌های دندانی ممکن است به‌مرورزمان لب‌پریده یا ساییده شوند، که می‌تواند بر یکپارچگی سیلانت تأثیر بگذارد.

چه زمانی باید روکش دندان خود را تعویض کنیم؟ | راهنمای کامل

۵.  نگهداری از سیلانت‌های دندانی آسان است

در صورت لب پر شدن یا ساییده شدن سیلانت دندان، دندانپزشک شما می‌تواند به‌سادگی آن را دوباره روی دندان‌هایتان قرار دهد.

تنها کاری که باید انجام دهند این است که ناحیه را تمیز کنند و در صورت لزوم دوباره از سیلانت استفاده کنند تا مطمئن شوند که دندان شما کاملاً آب‌بندی شده و در برابر پوسیدگی و سایر مشکلات بهداشت دهان و دندان محافظت می‌شود.

خطرات فیشور سیلانت دندان

اگرچه آنها عموماً ایمن و بسیار مؤثر در نظر گرفته می‌شوند، اما آگاهی از خطرات و ملاحظات احتمالی ضروری است.

۱.  واکنش‌های آلرژیک

برخی افراد ممکن است به مواد مورد استفاده در سیلانت‌ها حساسیت داشته باشند. این موضوع را از قبل با دندانپزشک خود در میان بگذارید.

۲. ساییدگی و پارگی

سیلانت‌ها می‌توانند به‌مرورزمان به دلیل جویدن و گازگرفتن فرسوده شوند. مراجعه منظم به دندانپزشک برای اطمینان از سالم و مؤثر ماندن آنها ضروری است.

۳. کاربرد صحیح

موفقیت سیلانت‌های دندانی به‌شدت به کاربرد صحیح آنها بستگی دارد. 

چه کسانی به فیشور سیلانت دندان نیاز دارند؟

سیلانت‌های دندانی برای گروه‌های مختلفی از افراد، چه برای دندان‌های شیری و چه برای دندان‌های دائمی، توصیه می‌شوند، در درجه اول برای کسانی که در معرض خطر بیشتری برای پوسیدگی دندان هستند یا در حفظ بهداشت دهان و دندان مشکل دارند. در اینجا به‌تفصیل توضیح می‌دهیم که چه کسانی باید سیلانت دندان دریافت کنند:

1. کودکان و نوجوانان

   • سیلانت‌های دندانی معمولاً رویکودکان و نوجوانان ، به‌ویژه پس از درآمدن دندان‌های آسیاب دائمی آنها، اعمال می‌شوند.
     1. دندان‌های آسیای اول: معمولاً سیلانت‌های دندانی زمانی اعمال می‌شوند که اولین مجموعه از دندان‌های آسیای دائمی در حدود ۶ سالگی رویش پیدا کنند.
     2. دندان‌های آسیای دوم: دومین سری از دندان‌های آسیای بزرگ معمولاً حدود ۱۲ سالگی رویش پیدا می‌کنند و اغلب در این زمان از سیلانت نیز استفاده می‌شود.
   • کودکان و نوجوانان به دلیل شیارها و شکاف‌های عمیقی که در دندان‌های عقبی (مولر) خود دارند، بیشتر در معرض پوسیدگی دندان قرار دارند، که تمیزکردن صحیح آنها تنها با مسواک‌زدن دشوار است. سیلانت‌ها به محافظت از این نواحی آسیب‌پذیر کمک می‌کنند.
   • کودکانی که در معرض خطر بالای پوسیدگی دندان هستند (به دلیل رژیم غذایی، عادات شخصی یا سابقه خانوادگی) بیشترین بهره را از سیلانت‌ها می‌برند.

2. بزرگسالان بدون پوسیدگی دندان

   • اگرچه سیلانت‌ها معمولاً با کودکان و نوجوانان مرتبط هستند، بزرگسالان نیز می‌توانند از آنها بهره‌مند شوند، به‌خصوص اگر دندان‌های خلفی آنها پر نشده یا پوسیدگی نداشته باشد.
   • اگر یک فرد بزرگسال شیارهای عمیقی در دندان‌های آسیاب خود داشته باشد یا در معرض خطر پوسیدگی باشد، سیلانت‌ها می‌توانند به محافظت از دندان‌ها در برابر پوسیدگی، به‌ویژه در مناطقی که تمیزکردن آنها دشوار است، کمک کنند.
   • بزرگسالانی که در دندان‌های آسیاب خود پوسیدگی نداشته‌اند وبهداشت دهان و دندان خود را به‌خوبی رعایت می‌کنند، می‌توانند از سیلانت‌ها به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه اضافی بهره‌مند شوند.

3. افرادی که شیارها یا شکاف‌های عمیق دندانی دارند

   • افرادی که شیارها یا شکاف‌های عمیقی در دندان‌های آسیاب خود دارند، بیشتر مستعد ایجاد پوسیدگی هستند؛ زیرا غذا و باکتری‌ها می‌توانند در این نواحی که دسترسی به آنها دشوار است، گیر کنند. سیلانت‌ها می‌توانند این شیارها را صاف‌کرده و به محافظت از مینای دندان کمک کنند.

4. افرادی که در معرض خطر بیشتری برای پوسیدگی دندان هستند

   • افرادی که عوامل خطر خاصی دارند، مانند:
     1. رژیم غذایی سرشار از غذاهای اسیدی یا شیرین.
     2. شیوه‌های ضعیف بهداشت دهان و دندان.
     3. سابقه پوسیدگی یا مشکلات دندانی.
     4. کاهش تولید بزاق، که می‌تواند دندان‌ها را مستعد پوسیدگی کند.

5. افرادی که از دستگاه‌های ارتودنسی استفاده می‌کنند

   • افرادی که از بریس یا سایروسایل ارتودنسی استفاده می‌کنند می‌توانند از سیلانت‌ها بهره‌مند شوند.
   • بریس‌ها می‌توانند تمیزکردن صحیح دندان‌ها، به‌خصوص دندان‌های عقب را دشوارتر کنند. سیلانت‌ها در طول دوره درمان ارتودنسی، محافظت بیشتری در برابر پوسیدگی ایجاد می‌کنند.

6. افرادی که دسترسی محدودی به خدمات دندانپزشکی دارند

   • برای افرادی که ممکن است به طور منظم به دندانپزشک مراجعه نکنند، سیلانت‌ها می‌توانند یک اقدام پیشگیرانه باشند که به کاهش نیاز به درمان‌های گران‌تر، مانند پر کردن، در آینده کمک می‌کند.

سیلانت‌ها چقدر رایج هستند؟

سیلانت‌ها یکی از رایج‌ترین درمان‌های دندانپزشکی پیشگیرانه هستند که امروزه انجام می‌شوند. در ایالات متحده، تقریباً ۴۲٪ از کودکان ۶ تا ۱۱ ساله و ۴۸٪ از نوجوانان ۱۲ تا ۱۹ساله روی دندان‌های دائمی خود سیلانت دندان دارند.

محدودیت‌های سیلانت‌های دندانی

• سیلانت‌ها فقط روی دندان‌های سالم و تمیز مؤثر هستند. نمی‌توان آن‌ها را روی دندان‌هایی که از قبل پوسیدگی دارند یا پرکردگی‌های بزرگی دارند، استفاده کرد.
• اگر سطح دندان آسیب‌دیده یا ساییده شده باشد، ممکن است سیلانت‌ها مؤثر نباشند.
• اگر سیلانت‌ها به‌درستی اعمال نشوند، می‌توانند باکتری‌ها را در خود جای دهند و باعث ایجاد پوسیدگی شوند.

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنم؟

شما باید حداقل هر شش ماه یکبار برای ویزیت‌های منظم به دندانپزشک خود مراجعه کنید. در طول این ویزیت‌ها، دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان شما سلامت دندان‌ها و لثه‌های شما را بررسی کرده و توصیه‌های درمانی ارائه می‌دهد. اکنون زمان مناسبی برای صحبت با دندانپزشک خود در مورد سیلانت‌ها است. از آنها بپرسید که آیا این درمان پیشگیرانه می‌تواند به شما در حفظ سلامت دهان و دندان کمک کند یا خیر.

علاوه بر این، هر زمان که متوجه تغییری در سلامت دهان و دندان خود شدید، باید با دندانپزشک خود قرار ملاقات بگذارید. به‌عنوان مثال، می‌توان به دندان‌درد ، درد لثه، خونریزی لثه، بوی بد دهان و سایر علائم و نشانه‌های نگران کننده اشاره کرد.

تصورات غلط رایج درباره سیلانت‌ها

سیلانت‌های پیت و فیشور یکی از مؤثرترین و درعین‌حال کمتر استفاده‌شده‌ترین روش‌ها برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، به‌ویژه در کودکان هستند. دستورالعمل‌های شورای امور علمی ADA و آکادمی دندانپزشکی کودکان آمریکا، اثربخشی این سیلانت‌ها را تأیید می‌کنند. بااین‌حال، هنوز تصورات غلطی در مورد آن‌ها وجود دارد که در ادامه به پنج مورد از آن‌ها اشاره می‌شود.

تصور غلط ۱: عدم اعلام موضع ADA درباره سیلانت‌های دندانی

شورای امور علمی ADA سال‌هاست که توصیه می‌کند سیلانت‌ها بر روی دندان‌های آسیای شیری و دائمی همه کودکان و نوجوانان قرار داده شود تا از پوسیدگی جلوگیری شود. این شورا همچنین به دندانپزشکان پیشنهاد می‌کند که برای آب‌بندی سطوح اکلوزال دندان‌های آسیای بزرگ، به‌جای وارنیش فلوراید، از سیلانت‌های پیت و فیشور استفاده کنند.

تصور غلط ۲: وارنیش فلوراید به‌اندازه سیلانت‌ها مؤثر نیست

خیر. اگرچه وارنیش فلوراید در پیشگیری از پوسیدگی دندان در بیماران در معرض خطر نقش مهمی دارد، اما تحقیقات نشان داده‌اند که افرادی که سیلانت‌های پیت و فیشور دریافت کرده‌اند، ۷۳٪ کاهش در خطر ابتلا به ضایعات پوسیدگی جدید نسبت به افرادی که فقط وارنیش فلوراید دریافت کرده‌اند، داشته‌اند.

تصور غلط ۳: نگرانی درباره بیسفنول A (BPA) در سیلانت‌ها

میزان BPA که بیماران ممکن است هنگام دریافت سیلانت در معرض آن قرار گیرند، بسیار ناچیز است و کمتر از مقداری است که فرد از طریق تنفس هوا یا تماس با اشیا دریافت می‌کند. هیچ مدرکی مبنی بر بروز عوارض جانبی ناشی از BPA در سیلانت‌های دندانی وجود ندارد.

تصور غلط ۴: عدم پوشش هزینه سیلانت‌ها توسط بیمه‌های دندانپزشکی

بسیاری از طرح‌های دندانپزشکی هزینه سیلانت (کد CDT 1351) را برای دندان‌های کودکان پوشش می‌دهند. با پیشگیری از ضایعات پوسیدگی بدون حفره، بیماران می‌توانند در هزینه‌های درمان صرفه‌جویی کنند.

تصور غلط ۵: عدم استفاده از سیلانت‌ها روی پوسیدگی‌های اولیه

سیلانت‌ها نه‌تنها برای پیشگیری از ضایعات پوسیدگی مؤثر هستند، بلکه شواهد نشان می‌دهد که آن‌ها می‌توانند پیشرفت ضایعات پوسیدگی بدون حفره موجود در دندان‌ها را نیز متوقف کنند.

هزینه سیلانت دندان

هزینه بسته به عوامل مختلفی از جمله تعداد دندان‌هایی که باید سیلانت شوند، نوع سیلانت مورد استفاده و موقعیت مکانی کلینیک دندانپزشکی متفاوت است.

سیلانت‌های دندانی در مقایسه با هزینه‌های مرتبط با درمان پوسیدگی‌ها و سایر مشکلات دندانی، گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه هستند.

جایگزین‌های فیشور سیلانت دندان

جایگزین‌های اصلی برای سیلانت‌های دندانی (فیشور سیلانت) شامل روش‌های پیشگیرانه دیگر مانند وارنیش فلوراید و برخی تکنیک‌های دندانپزشکی است. در ادامه به بررسی این جایگزین‌ها می‌پردازیم:

1. وارنیش فلوراید

وارنیش فلوراید یک‌لایه محافظ حاوی غلظت بالای فلوراید است که به‌صورت موضعی روی دندان‌ها مالیده می‌شود. این روش به‌ویژه برای کودکان در معرض خطر پوسیدگی توصیه می‌شود. از مزایای این روش می‌توان به کاهش قابل‌توجه پوسیدگی دندان‌ها، نیاز به تکرار هر ۲ تا ۴ ماه یکبار و عدم ایجاد درد و تهاجم اشاره کرد. بااین‌حال، اثر محافظتی آن موقتی است و نیاز به تکرار دارد و همچنین به‌اندازه سیلانت‌ها در پر کردن شیارهای عمیق مؤثر نیست.

2. استفاده از خمیردندان‌ها و دهانشویه‌های حاوی فلوراید

این محصولات به‌صورت روزانه استفاده می‌شوند و می‌توانند به تقویت مینای دندان و کاهش پوسیدگی کمک کنند. از مزایای این روش می‌توان به دردسترس‌بودن و مقرون‌به‌صرفه بودن آن اشاره کرد، همچنین استفاده آسان در خانه از دیگر ویژگی‌های مثبت آن است. اما تأثیر این محصولات محدود به سطوح صاف دندان است و به شیارهای عمیق نفوذ نمی‌کنند.

3. پرکردن پیشگیرانه با آمالگام یا کامپوزیت

در برخی موارد، دندانپزشکان ممکن است از مواد پرکردنی مانند آمالگام یا کامپوزیت برای پوشش شیارهای عمیق استفاده کنند. این روش دارای دوام بالایی به‌ویژه در مورد آمالگام است. بااین‌حال، این روش تهاجمی‌تر از سیلانت‌ها بوده و نیاز به تراش دندان دارد و ممکن است باعث تضعیف ساختار دندان شود.

تفاوت بین ترمیم کامپوزیت و ترمیم آمالگام | باید بدانید!

4. رعایت بهداشت دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان شامل مسواک‌زدن منظم، استفاده از نخ دندان و کاهش مصرف مواد قندی است که می‌تواند به طور مؤثری از پوسیدگی دندان جلوگیری کند. این روش به‌عنوان یک راهکار طبیعی و بدون هزینه اضافی شناخته می‌شود. بااین‌حال، در مورد شیارهای عمیق، ممکن است مسواک به‌خوبی عمل نکند و نتواند به طور کامل از پوسیدگی جلوگیری کند.

5. تکنیک‌های جدید مانند لیزر دندانپزشکی

در برخی موارد، از لیزر برای کاهش عمق شیارهای دندان استفاده می‌شود. این تکنیک می‌تواند نیاز به مواد خارجی را کاهش دهد و به‌عنوان یک روش نوین در دندانپزشکی مطرح است. اما هزینه بالای این روش و نیاز به تخصص ویژه از معایب آن به شمار می‌رود.

اگرچه سیلانت‌های دندانی یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری از پوسیدگی در شیارهای دندان هستند، وارنیش فلوراید به‌عنوان جایگزین اصلی شناخته می‌شود. بااین‌حال، هیچ یک از این روش‌ها به‌تنهایی نمی‌توانند جایگزین کامل دیگری باشند و ترکیب آن‌ها با رعایت بهداشت دهان بهترین نتیجه را به همراه خواهد داشت. برای انتخاب بهترین روش، مشورت با دندانپزشک ضروری است.

سؤالات متداول

سیلانت‌های دندانی چقدر مؤثر هستند؟

آنها خطر پوسیدگی دندان‌های محافظت‌شده را تا ۸۰٪ کاهش می‌دهند.

آیا استفاده از سیلانت دندان‌درد دارد؟

فرایند انجام سیلانت دندان بدون درد و غیرتهاجمی است. این فرایند شامل تمیزکردن، خشک‌کردن، استفاده از سیلانت و خشک‌کردن آن با نور مخصوص است.

آیا سفید کردن دندان درد دارد؟ | علل و نکات تسکین

آیا سیلانت‌های دندانی بی‌خطر هستند؟

سیلانت‌های دندانی بی‌خطر هستند و از موادی ساخته شده‌اند که به‌طور خاص برای استفاده در دندانپزشکی تأیید شده‌اند. درحالی‌که برخی از سیلانت‌ها حاوی ترکیبات پلاستیکی هستند، حداقل مقدار BPA موجود در آنها کاملاً در محدوده ایمنی قرار دارد.

آیا سیلانت‌ها جایگزین نیاز به مسواک‌زدن و نخ دندان کشیدن می‌شوند؟

خیر، سیلانت‌ها یک‌لایه محافظ اضافی در برابر پوسیدگی هستند. بااین‌حال، مسواک‌زدن روزانه، نخ دندان کشیدن و استفاده منظم از فلوراید هنوز ضروری است.

آیا سیلانت‌های دندانی یک راه‌حل دائمی هستند؟

اگرچه سیلانت‌های دندانی یک اقدام پیشگیرانه هستند، اما در نهایت نیاز به تعویض دارند و نمی‌توانند محافظت دائمی در برابر پوسیدگی ارائه دهند.

آیا استفاده از سیلانت روی دندان‌ها ضروری است؟

سیلانت‌های دندانی همیشه ضروری نیستند، اما برای کودکان، نوجوانان و هر کسی که در معرض خطر پوسیدگی دندان است، اکیداً توصیه می‌شوند.

زمان بهبودی چقدر است؟

پس از قراردادن سیلانت دندان، هیچ دوره نقاهتی وجود ندارد. شما باید بتوانید بلافاصله به محل کار یا مدرسه برگردید.

چه زمانی می‌توانم غذا بخورم یا بنوشم؟

شما می‌توانید بلافاصله پس از قرار ملاقات، خوردن و آشامیدن عادی را از سر بگیرید. بااین‌حال، مهم است بدانید که غذاهای بسیار سفت، چسبناک یا جویدنی می‌توانند سیلانت‌های جدید شما را لب‌پریده یا ساییده کنند. بهتر است این غذاها را در حد اعتدال مصرف کنید.

غذای مناسب کامپوزیت دندان

آیا می‌توان سیلانت‌های دندانی را برداشت؟

سیلانت‌های دندانی می‌توانند توسط دندانپزشک شما برداشته شوند. بااین‌حال، سیلانت‌ها معمولاً فقط زمانی برداشته می‌شوند که نشانه‌هایی از ساییدگی یا آسیب بیش از حد وجود داشته باشد. دندانپزشک شما معمولاً سیلانت شما را ارزیابی می‌کند تا ببیند آیا ساییدگی یا آسیب جدی وجود دارد یا خیر. در این صورت، سیلانت را برداشته و آن را با یک سیلانت جدید جایگزین می‌کند.

آیا سیلانت‌های دندانی همان پر کردن دندان هستند؟

سیلانت‌ها کاربردهای پیشگیرانه در نظر گرفته می‌شوند، درحالی‌که پر کردن‌ها ترمیمی هستند. سیلانت‌ها برای محافظت از دندان‌ها در برابر پوسیدگی استفاده می‌شوند، درحالی‌که پر کردن‌ها برای ترمیم دندان پس از ایجاد حفره در اثر پوسیدگی دندان مورد نیاز هستند.

مراحل پر کردن دندان

سلب مسئولیت محتوا: محتوای این وب‌سایت صرفاً جهت اطلاع‌رسانی ارائه شده است. اطلاعات مربوط به یک روش درمانی، خدمات، محصول یا شیوه درمانی به‌هیچ‌وجه آن روش درمانی، خدمات، محصول یا شیوه درمانی را تأیید یا پشتیبانی نمی‌کند و قرار نیست جایگزین توصیه‌های پزشک یا سایر متخصصان سلامت ثبت‌شده شما شود. اطلاعات و مطالب موجود در این وب‌سایت به‌عنوان یک راهنمای جامع در مورد تمام جنبه‌های درمان، محصول یا شیوه درمانی شرح داده شده در وب‌سایت در نظر گرفته نشده است. از همه کاربران درخواست می‌شود که همیشه برای تشخیص و پاسخ به سؤالات پزشکی خود و اطمینان از مناسب‌بودن درمان، خدمات، محصول یا شیوه درمانی خاص شرح داده شده در وب‌سایت برای شرایط خود، از یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی ثبت‌شده مشاوره بگیرند.