ژنژیویت و بیماری پریودنتال (بیماری لثه)

لثه‌ها بافت‌هایی هستند که دندان‌های شما را احاطه کرده و آنها را در جای خود نگه می‌دارند. بیماری لثه عفونت این بافت است. دندانپزشک شما ممکن است آن را بیماری پریودنتال یا پریودنتیت بنامد. در این نوشته از سایت دکتر سپیده کاظمی زاده در اصفهان، در خصوص التهاب لثه، عوارض خطرناک و روش های درمانی آن صحبت می کنیم.

بیماری لثه زمانی شروع می‌شود که باکتری در دهان شما رشد می‌کند. وقتی دندان‌های خود را به‌اندازه کافی مسواک نزنید یا نخ دندان نکشید، باکتری‌ها ایجاد می‌شوند. بدون درمان، بیماری لثه می‌تواند باعث تورم، قرمزی، درد و ازدست‌دادن دندان شود.

تقریباً نیمی از بزرگسالان ۳۰ساله و بالاتر دارای علائم بیماری لثه هستند. حدود 9 درصد از بزرگسالان بیماری شدید لثه دارند.

ژنژیویت در مقابل پریودنتیت

ژنژیویت تورم، قرمزی و خونریزی در قسمتی از لثه که دندان‌های شما را احاطه کرده است می‌باشد. این یک نوع خفیف‌تر از بیماری لثه است که در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به پریودنتیت شود.

وقتی مسواک‌زدن، نخ دندان کشیدن و شستشو با دهان‌شویه را فراموش می‌کنید، یک‌لایه چسبنده از باکتری‌ها و مواد غذایی به نام پلاک، در اطراف دندان‌های شما ایجاد می‌شود. این اسیدهایی آزاد می‌کند که به پوسته خارجی دندان که مینای دندان نامیده می‌شود، حمله کرده و باعث پوسیدگی می‌شود. پس از 72 ساعت، پلاک‌ها به جرم تبدیل می‌شوند که در امتداد خط لثه ایجاد شده و تمیزکردن کامل دندان‌ها و لثه‌ها را سخت می‌کند. با گذشت زمان، این تجمعجرم، لثه‌ها را تحریک و ملتهب می‌کند و باعث التهاب لثه می‌شود.

اگر مبتلا به پریودنتیت هستید، لایه داخلی لثه و استخوان از دندان‌ها جدا می‌شود و پاکت‌هایی ایجاد می‌کند. این فضاهای کوچک بین دندان‌ها و لثه‌ها، زباله‌ها را جمع‌آوری کرده و می‌توانند عفونی شوند. سیستم ایمنی بدن با گسترش پلاک و رشد در زیر خط لثه، با باکتری‌ها مبارزه می‌کند.

آبسه دندان: علائم، علل و درمان

سموم تولید شده توسط باکتری‌های موجود در پلاک و همچنین آنزیم‌های بدن که در مبارزه با عفونت‌ها نقش دارند، شروع به تجزیه استخوان و بافت هم‌بند نگه دارنده دندان‌ها، می‌کنند. با بدتر شدن بیماری، پاکت‌ها عمیق می‌شوند و بافت لثه و استخوان بیشتری از بین می‌روند. وقتی این اتفاق می‌افتد، دندان‌ها دیگر در جای خود ثابت نمی‌شوند، لق می‌شوند و ازدست‌دادن دندان رخ می‌دهد. بیماری لثه علت اصلی ازدست‌دادن دندان در بزرگسالان است.

اگر دندان‌های خود را مسواک بزنید، نخ دندان بکشید و تمیزکردن و معاینات منظم دندان‌ها را انجام دهید، می‌توانید از التهاب لثه پیشگیری کنید.

مراحل بیماری پریودنتال

بیماری پریودنتال چهار مرحله دارد. با تورم خفیف و قرمزی لثه شروع می‌شود و می‌تواند منجر به آسیب استخوان و ازدست‌دادن دندان شود.

التهاب لثه

در این مرحله اولیه بیماری پریودنتال، لثه‌های شما ممکن است قرمز و متورم شوند و هنگام مسواک‌زدن ممکن است خونریزی کنند. اما استخوان‌های شما هنوز سر جای خود هستند. در این مرحله می‌توانید بیماری لثه را درمان کنید.

پریودنتیت خفیف

اکنون باکتری‌ها زیر لثه‌های شما نفوذ کرده و به استخوان‌های شما رسیده‌اند. لثه‌های شما ممکن است از دندان‌هایتان جدا شوند و پاکت‌هایی ایجاد کنند. پلاک‌ها و باکتری‌ها، این پاکت‌ها را پر می‌کنند و به دندان‌های شما، بیشتر آسیب می‌رسانند.

پریودنتیت متوسط

باکتری‌ها، لثه و استخوانی که دندان‌های شما را در جای خود نگه می‌دارند، می‌خورند. ممکن است لثه‌های شما درد بگیرد یا در اطراف خط لثه خود، چرک مشاهده کنید که نشانه عفونت است.

پریودنتیت پیشرفته

استخوان و بافت اطراف دندان شما آسیب بیشتری می‌بیند. به‌مرورزمان ممکن است دندان‌های شما لق شده و بیفتند.

علل بیماری لثه

پلاک عامل اصلی بیماری لثه است. ژنژیویت به این صورت اتفاق می‌افتد:

• پس از خوردن غذاهای شیرین یا نشاسته‌ای، باکتری‌ها روی دندان‌های شما جمع می‌شوند.
• اگر به‌خوبی مسواک نزنید و نخ دندان نکشید، آن باکتری‌ها لایه چسبناکی به نام پلاک روی دندان‌های شما تشکیل می‌دهند.
• پلاک به رسوب سختی به نام تارتار در امتداد لثه‌ها تبدیل می‌شود.
• تارتار، باکتری‌ها را روی دندان‌های شما به دام می‌اندازد. این باکتری باعث آسیب بیشتر دندان می‌شود.
• لثه‌های شما تحریک، قرمز و متورم می‌شوند و هنگام مسواک‌زدن، ممکن است خونریزی کنند.

دکتر سپیده کاظمی زاده: پس از مدتی که دچار التهاب لثه شده‌اید، ممکن است لثه‌ها از دندان‌هایتان جدا شده و پاکت‌هایی ایجاد کنند. این فضاهای کوچک می‌توانند با باکتری، پلاک و تارتار پر شوند و عفونی شوند.

این عفونت، استخوان و بافت هم‌بند را که دندان‌های شما را در جای خود نگه می‌دارد، تجزیه می‌کند. پس از مدتی، ممکن است دندان‌های شما به‌اندازه‌ای لق شوند که از بین بروند. بیماری لثه، شایع‌ترین علت ازدست‌دادن دندان در بزرگسالان است.

مواردی ازاین‌دست، خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش می‌دهد:

• تغییرات هورمونی در دوران بارداری، بلوغ، یائسگی و قاعدگی، لثه‌ها را حساس‌تر می‌کند و ایجاد التهاب لثه را آسان‌تر می‌کند.
• بیماری‌هایی مانند سرطان، HIV و دیابت، خطر ابتلا به عفونت‌ها از جمله بیماری پریودنتال را افزایش می‌دهند.
• برخی از داروها، بزاق محافظ دندان و لثه را کاهش می‌دهند؛ از جمله داروهایی که از تشنج جلوگیری می‌کنند و نوعی درد قفسه سینه به نام آنژین را درمان می‌کنند.
• سیگارکشیدن، ترمیم بافت لثه را سخت‌تر می‌کند.
• عادات بد بهداشت دهان مانند مسواک‌نزدن و نخ دندان کشیدن هر روز، می‌تواند منجر به التهاب لثه شود.
• سابقه خانوادگی بیماری‌های دندانی خطر ابتلا به بیماری لثه را افزایش می‌دهد.

علائم بیماری لثه

اگرچه تشخیص علائم بیماری پریودنتال دشوار است، اما معمولاً علائم هشداردهنده‌ای وجود دارد:

شایع‌ترین علائم بیماری لثه عبارت‌اند از:

• لثه‌هایی که هنگام مسواک‌زدن خونریزی می‌کنند،
• لثه‌های قرمز و متورم (لثه‌های سالم باید صورتی و سفت باشند)،
• درد یا حساسیت در لثه‌ها،
• بوی بد دهان یا طعم بد در دهان که از بین نمی‌رود،
  آیا کامپوزیت باعث بوی بد دهان می شود؟
• درد هنگام جویدن،
• دندان‌های حساس،
• چرک بین دندان‌های شما،
• لثه‌هایی که از دندان‌های شما جدا می‌شوند (لثه‌های عقب‌نشینی)،
• جیب‌های عمیق بین دندان‌ها و لثه‌ها،
• لق شدن دندان‌ها یا دندان‌هایی که می‌افتند،
• فاصله بین دندان‌های شما که شبیه مثلث‌های سیاه است،
• تغییر در نحوه قرارگرفتن دندان‌های شما هنگام گازگرفتن.

در برخی از افراد، بیماری لثه ممکن است فقط بر برخی از دندان‌ها مانند دندان‌های آسیاب تأثیر بگذارد. فقط یک دندانپزشک یا پریودنتیست می‌تواند با اطمینان به شما بگوید که بیماری لثه دارید.

آیا بیماری پریودنتال مسری است؟

می‌تواند باشد. باکتری‌ها باعث بیماری لثه می‌شوند. اگر فردی را که بیماری لثه دارد ببوسید یا با او ظروف مشترک داشته باشید، این باکتری‌ها می‌توانند از بزاق عبور کنند.

تشخیص بیماری لثه

دندانپزشک بیماری لثه را تشخیص می‌دهد. در طول معاینه دندانپزشکی، دندانپزشک در مورد علائم شما می‌پرسد و به دنبال موارد زیر است:

• خونریزی، لثه‌های متورم
• جیب بین لثه و دندان شما
• عقب رفتن لثه
• تغییری در نیش شما
• لق شدن دندان‌ها

دندانپزشک شما ممکن است شما را به یک متخصص لثه به نام پریودنتیست، برای آزمایشات و درمان بیشتر ارجاع دهد. دندانپزشک یا پریودنتیست، از خط کش کوچکی به نام پروب پریودنتال، برای اندازه‌گیری پاکت‌های اطراف دندان شما استفاده می‌کند. هر چه جیب‌ها بزرگ‌تر باشند، استخوان بیشتری از دست داده‌اید. اشعه ایکس دندان می‌تواند ازدست‌دادن استخوان را با وضوح بیشتری نشان دهد.

بهترین دندانپزشک زیبایی و ترمیمی اصفهان

درمان بیماری لثه

اهداف درمان بیماری لثه، کمک به چسبیدن مجدد لثه به دندان، کاهش تورم و جلوگیری از بدتر شدن بیماری است. اینکه دندانپزشک یا پریودنتیست شما کدام برنامه درمانی را پیشنهاد می‌کند به موارد زیر بستگی دارد:

• بیماری لثه شما چقدر شدید است،
• چه درمان‌هایی را قبلاً امتحان کرده‌اید،
• چقدر سالم هستید،
• سیگار می‌کشید یا خیر.

در ادامه به دو روش درمانی بیماری لثه اشاره می کنیم:

درمان‌های غیرجراحی التهاب لثه

پریودنتیت خفیف را می‌توان بدون جراحی، با استفاده از روش‌هایی مانند موارد زیر، درمان کرد:

• جرم‌گیری مانند تمیزکردن دندان است، فقط زیر لثه‌ها را عمیق‌تر تمیز می‌کند. یک متخصص بهداشت دندان از ابزار، لیزر یا امواج صوتی برای ازبین‌بردن جرم، پلاک و باکتری از روی دندان شما، استفاده می‌کند.
• روت پلنینگ سطح ریشه را صاف می‌کند؛ بخشی از دندان شما که در زیر لثه قرار دارد.
• دهان‌شویه‌های آنتی‌بیوتیکی، ژل‌ها یا قرص‌ها باکتری‌هایی که باعث عفونت شده‌اند را از بین می‌برند.

عصب کشی دندان: همه چیز های که باید بدانید

جراحی بیماری لثه

اگر پریودنتیت پیشرفته دارید، ممکن است به یکی از این روش‌های جراحی نیاز داشته باشید:

اصلاح لبخند لثه ای در اصفهان

جراحی فلپ

  این روش، پلاک‌هایی را که در عمق لثه‌ها قرار دارند، از بین می‌برد. پریودنتیست شما برش‌های کوچکی در لثه شما ایجاد می‌کند تا فلپ ایجاد کند. آنها هر گونه باکتری، جرم و پلاک را که در زیر لثه‌های شما وجود دارد پاک و هر نقطه زبر روی استخوان را صاف می‌کنند. لثه شما به‌جای خود برمی‌گردد و با بخیه بسته می‌شود. پس از جراحی فلپ، تمیز نگه‌داشتن دندان‌ها و لثه‌ها، برای شما آسان‌تر خواهد بود.

پیوند بافت نرم

  پریودنتیست، پیوندهای لثه را روی نقاطی که لثه‌های شما عقب رفته‌اند، قرار می‌دهد. آنها تکه کوچکی از بافت را از سقف دهان شما یا از یک اهداکننده می‌گیرند و آن را به ریشه‌های دندان در معرض دید، متصل می‌کنند تا آنها را بپوشاند.

پیوند استخوان

  پریودنتیت می‌تواند استخوان اطراف دندان شما را از بین ببرد. این روش، قطعاتی از استخوان خود، مواد مصنوعی یا استخوان اهدایی را در مناطقی که استخوان فرسوده شده است، کاشت می‌کند تا دندان شما را در جای خود نگه دارد. با گذشت زمان، استخوان، خود در آن ناحیه دوباره رشد خواهد کرد.

بازسازی بافت هدایت شده (GTR)

  این روش، اغلب همراه با پیوند استخوان انجام می‌شود. پریودنتیست نوع خاصی از پارچه را بین لثه و پیوند استخوان قرار می‌دهد. پارچه فضا را باز نگه می‌دارد تا استخوان جدید رشد کند.

پروتئین‌های محرک بافت

  یک ژل پروتئینی ویژه که روی ریشه دندان آسیب‌دیده شما اعمال می‌شود، به رشد استخوان و بافت جدید و سالم کمک می‌کند.

فیبرین غنی از پلاکت (PRF) و پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

پزشک شما PRF و PRP را با چرخاندن مقدار کمی از خون شما از طریق دستگاهی به نام سانتریفیوژ، دریافت می‌کند. دستگاه، پروتئینی به نام فیبرین یا مایعی به نام پلاسما را از خون شما جدا کرده و متراکم می‌کند. سپس PRF یا PRP برای بهبود بهبودی به محل جراحی تزریق می‌شود.

آیا بیماری لثه قابل‌برگشت است؟

اگر بیماری لثه را به‌موقع درمان کنید، می‌توانید آن را درمان کنید. هنگامی که استخوان اطراف دندان خود را از دست دادید، قابل‌برگشت نیست. اما همچنان می‌توانید با درمان و بهداشت دهان و دندان، بیماری لثه را کند یا متوقف کنید.

پیشگیری از بیماری لثه

تقریباً در همه مواردی که کنترل پلاک مناسب انجام شود، می‌توان ژنژیویت را درمان و از بدتر شدن بیماری لثه جلوگیری کرد. کنترل صحیح پلاک، شامل تمیزکردن حرفه‌ای حداقل دو بار در سال، مسواک‌زدن روزانه و نخ دندان کشیدن است.

دندان‌های خود را دو بار در روز مسواک بزنید. از یک برس نرم و خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید. مسواک خود را هر 3 ماه یکبار یا در صورت ساییدگی، زودتر تعویض کنید. مسواک‌زدن باعث از بین رفتن پلاک روی سطوح دندانی می‌شود که قابل دسترسی است.

نخ دندان، ذرات غذا و پلاک را از بین دندان‌ها و زیر خط لثه پاک می‌کند. هر روز نخ دندان بکشید. صبر نکنید تا چیزی بین دندان‌هایتان گیر کند. نخ دندان کشیدن روزانه، پلاک‌ها را از جاهایی که مسواک شما نمی‌تواند به آن برسد، خارج می‌کند. همچنین می‌توانید پاک‌کننده‌های بین‌دندانی، پیک‌ها یا برس‌های کوچکی که در بین دندان‌ها قرار می‌گیرند را امتحان کنید. نحوه استفاده از آنها را از دندانپزشک خود بپرسید تا به لثه‌های خود آسیب نرسانید.

دهان خود را بشویید. دهان‌شویه آنتی‌باکتریال، نه‌تنها از التهاب لثه جلوگیری می‌کند، بلکه با بوی بد دهان و پلاک، مبارزه می‌کند. به گفته انجمن دندانپزشکی آمریکا، دهان‌شویه‌های ضدباکتری، می‌توانند باکتری‌هایی را که باعث ایجاد پلاک و بیماری لثه می‌شوند، کاهش دهند. از دندانپزشک خود بپرسید که کدام دهان‌شویه برای شما بهتر عمل می‌کند.

روش های حفظ سلامت دهان و دندان

سایر تغییرات بهداشتی و شیوه زندگی، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری لثه را کاهش، شدت آن را کم و از سرعت پیشرفت آن بکاهد. آنها عبارت‌اند از:

• سیگار را ترک کنید: سیگار نه‌تنها برای قلب و ریه‌های شما مضر است، بلکه می‌تواند به دندان‌ها و لثه‌های شما نیز آسیب برساند. سیگاری‌ها، هفت‌برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری، در معرض ابتلا به بیماری لثه هستند و سیگارکشیدن می‌تواند شانس موفقیت برخی درمان‌ها را کاهش دهد.
• استرس را کاهش دهید: استرس ممکن است سیستم ایمنی بدن شما را برای مقابله با عفونت ضعیف کند.
• یک رژیم غذایی متعادل را حفظ کنید: باکتری‌های موجود در دهان شما از قندها و نشاسته‌های غذا تغذیه کرده و به آنها سوخت می‌دهند تا اسیدهایی را آزاد کنند که به مینای دندان حمله می‌کنند. غذاهای ناسالم و آب‌نبات، دارای مقدار زیادی شکر و نشاسته اضافی هستند. برای حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها، از آنها دوری کنید. تغذیه مناسب، به سیستم ایمنی بدن شما کمک می‌کند تا با عفونت مبارزه کند. خوردن غذاهای حاوی آنتی‌اکسیدان، به‌عنوان‌مثال، غذاهای حاوی ویتامین E (روغن‌های گیاهی، آجیل، سبزیجات برگ سبز) و ویتامین C (مرکبات، کلم‌بروکلی، سیب‌زمینی)، می‌توانند به بدن شما در ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده، کمک کنند.
• از فشردن و ساییدن دندان‌ها خودداری کنید: این اعمال ممکن است نیروی اضافی را به بافت‌های نگهدارنده دندان وارد کند و سرعت تخریب این بافت‌ها را افزایش دهد.

افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به بیماری لثه هستند، ممکن است تا شش برابر بیشتر در معرض ابتلا به‌نوعی بیماری لثه باشند. اگر کسی در خانواده شما بیماری لثه دارد، ممکن است به این معنی باشد که شما نیز در معرض خطر بیشتری قرار دارید. اگر احتمال ابتلا به بیماری لثه بیشتر است، دندانپزشک یا پریودنتیست شما ممکن است معاینات، تمیزکردن و درمان‌های مکرر را برای مدیریت بهتر این بیماری، توصیه کند.

اگر از آخرین مراجعه شما به دندانپزشک 6 ماه می‌گذرد، تمیزکردن دندان را برای ازبین‌بردن جرم و پلاک از روی دندان‌های خود، تنظیم کنید. از دندانپزشک خود در مورد روش صحیح مسواک‌زدن بپرسید. پس از تمیزکردن دندان و دهان، لثه‌های شما باید در عرض یک هفته یا بیشتر بهتر شوند؛ البته تا زمانی که دو بار در روز مسواک بزنید و یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید.

آیا بیماری لثه با سایر مشکلات سلامتی مرتبط است؟

به گفته CDC، محققان پیوندهای بالقوه‌ای را بین بیماری لثه و سایر شرایط سلامتی کشف کرده‌اند. در افرادی که سیستم ایمنی سالمی دارند، باکتری‌های موجود در دهان که به جریان خون راه پیدا می‌کنند، معمولاً بی‌ضرر هستند. اما تحت شرایط خاصی، این میکروب‌ها با مشکلات سلامتی مانند سکته مغزی و بیماری قلبی مرتبط هستند. دیابت نه‌تنها یک عامل خطر برای بیماری لثه است، بلکه بیماری لثه ممکن است دیابت را بدتر کند.

یادداشتی از مطب دندانپزشکی دکتر سپیده کاظمی‌زاده

ژنژیویت، مرحله اولیه بیماری لثه است و می‌تواند منجر به بیماری پریودنتال و ازدست‌دادن دندان شود. بهداشت دهان و دندان خوب و درمان سریع، می‌تواند التهاب لثه را متوقف کرده و به حفظ دندان شما کمک کند.

سؤالات متداول بیماری لثه

بیماری لثه می‌تواند منجر به چه چیزی شود؟

بیماری لثه در مراحل پایانی می‌تواند منجر به ازدست‌دادن دندان شود. همچنین ممکن است باکتری‌ها وارد خون شما شوند و باعث بیماری عروق کرونر، بیماری ریوی، آرتریت روماتوئید، کنترل ضعیف قند خون و سایر مشکلات سلامتی شوند.

آیا می‌توانم از گسترش بیماری لثه جلوگیری کنم؟

بله. یکی از راه‌های توقف بیماری لثه، کنترل عفونت با درمان‌های غیرجراحی یا جراحی است. برای حفظ سلامت دندان‌ها و لثه‌ها، به طور مرتب مسواک بزنید و نخ دندان بکشید، تا پلاک‌ها از بین بروند.

آیا می‌توان با بیماری لثه عمر طولانی داشت؟

اگر بیماری لثه را درمان کنید، می‌توانید یک‌عمر طبیعی داشته باشید. بیماری لثه کنترل نشده، باعث التهاب در بدن شما می‌شود که می‌تواند عمر شما را کوتاه کند.